System of a Down

سیستم آو ا داون (System of a Down) گروهی آمریکایی-ارمنی است که در سال ۱۹۹۴ در لس‌آنجلس شکل گرفت و با پیوند نامتعارف متال آلترناتیو، هوی‌متال، هاردکور پانک و رنگ‌وبوی ملودیک موسیقی ارمنی، به یکی از چهره‌های متمایز راک سنگین دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ تبدیل شد. تغییرهای ناگهانی ریتم، ریف‌های فشرده، آوازهای چندلایه و متن‌هایی که میان هجو، اضطراب و نقد اجتماعی حرکت می‌کنند، هویت این گروه را ساخته‌اند. اهمیت سیستم آو ا داون فقط به موفقیت تجاری چند آلبوم محدود نیست؛ آن‌ها نشان دادند موسیقی سنگینِ جریان اصلی می‌تواند هم‌زمان پیچیده، سیاسی و از نظر فرم به‌طرز آگاهانه‌ای غیرقابل‌پیش‌بینی باشد.

اعضای فعلی

• سرج تانکیان (Serj Tankian) — خواننده، کیبورد، ترانه‌سرا
• دارون مالاکیان (Daron Malakian) — گیتار، آواز، ترانه‌سرا
• شاوو اوداجیان (Shavo Odadjian) — بیس
• جان دالمایان (John Dolmayan) — درامز

اعضای پیشین برجسته

• اندی خاچاتوریان (Andy Khachaturian) — درامز؛ عضو دوران اولیه و نوازندهٔ درام در نسخهٔ نخستین گروه پیش از پیوستن دالمایان

از «Soil» تا System of a Down؛ شکل‌گیری یک زبان مشترک

هستهٔ اولیهٔ گروه در جامعهٔ ارمنی‌تبار لس‌آنجلس شکل گرفت. تانکیان و مالاکیان پیش‌تر در گروهی به نام سویل (Soil) همکاری کرده بودند؛ گروهی که اوداجیان نیز در مقطعی نقش مدیریتی داشت و سپس به جمع نوازندگان آن پیوست. پس از تغییر ترکیب و جدایی خاچاتوریان، نام گروه به سیستم آو ا داون تغییر کرد؛ نامی برگرفته از شعری از مالاکیان با عنوان «Victims of a Down» که بعدها به «System of a Down» بدل شد.

پیوستن جان دالمایان در سال ۱۹۹۷، ترکیب کلاسیک گروه را تثبیت کرد. این چهار نفر از همان ابتدا صرفاً دنبال ساختن نسخه‌ای دیگر از متال آلترناتیو رایج نبودند. در موسیقی‌شان می‌شد تأثیر متال دههٔ ۱۹۸۰، هاردکور، پانک، راک پراگرسیو و الگوهای ملودیک خاورمیانه‌ای و ارمنی را هم‌زمان شنید؛ اما نتیجه، تقلید از هیچ‌کدام نبود.

نخستین آلبوم: خشونت کنترل‌شده و ترانه‌نویسی نامتعارف

آلبوم هم‌نام System of a Down در سال ۱۹۹۸ از طریق امریکن رکوردینگز (American Recordings) منتشر شد. این اثر هنوز به گسترهٔ شنوندگان آثار بعدی نرسیده بود، اما عناصر اصلی زبان گروه را دقیق معرفی می‌کرد: ریف‌های گیتار خشک و کوبنده، توقف‌های ناگهانی، تغییرهای تمپو و صدای تانکیان که میان فریاد، آواز نمایشی و لحنی عصبی نوسان دارد.

قطعهٔ Sugar به‌ویژه نشان داد گروه چگونه از تکرار ریتمیک و انفجارهای کوتاه برای ساختن تنش استفاده می‌کند. Spiders نیز سویهٔ ملودیک‌تر و تیره‌تر گروه را برجسته کرد؛ مسیری که در آثار بعدی به شکل پخته‌تری ادامه یافت. تولید آلبوم، که نام ریک روبین (Rick Rubin) در مقام تهیه‌کنندهٔ اجرایی آن دیده می‌شود، فضای خام گروه را بیش از اندازه صیقل نداد؛ تصمیمی مناسب برای موسیقی‌ای که بخش مهمی از اثرگذاری‌اش در ناپایداری و بی‌قراری آن است.

Toxicity؛ لحظه‌ای که فرمول گروه به جریان اصلی رسید

تاکسیسیتی (Toxicity)، دومین آلبوم استودیویی گروه در سال ۲۰۰۱، نقطهٔ عطف کارنامهٔ سیستم آو ا داون است. آلبوم در هفتهٔ نخست انتشار به رتبهٔ اول جدول بیلبورد ۲۰۰ (Billboard 200) رسید؛ موفقیتی که جایگاه گروه را از یک نام محبوب در صحنهٔ متال آلترناتیو به پدیده‌ای فراگیر ارتقا داد.

اهمیت Toxicity از فروش آن مهم‌تر است. گروه در این آلبوم ساختارهای فشرده و نامنظم خود را با ملودی‌هایی به‌یادماندنی‌تر آشتی داد. Chop Suey! با جابه‌جایی میان زمزمه، اوج‌های آوازی و ضربه‌های سنگین، نمونه‌ای کامل از منطق ترانه‌نویسی سیستم آو ا داون است: قطعه‌ای که ظاهراً از چند بخش ناسازگار ساخته شده، اما در نهایت یک مسیر عاطفی واحد ایجاد می‌کند.

Prison Song با ریتم مکانیکی و اجرای بی‌پردهٔ تانکیان، سمت سیاسی‌تر گروه را آشکار می‌کند. در سوی دیگر، قطعهٔ عنوانی Toxicity و Aerials نشان می‌دهند مالاکیان و تانکیان تا چه اندازه در ساخت ملودی‌های تیره و قابل‌حفظ‌کردن موفق بوده‌اند. تضاد میان خشونت صوتی و ملودی‌های تقریباً پاپ‌گونه، یکی از دلایل ماندگاری این آلبوم است.

انتشار آلبوم هم‌زمان با فضای ملتهب پس از حملات ۱۱ سپتامبر در آمریکا قرار گرفت. Chop Suey! در دوره‌ای از برخی فهرست‌های پخش رادیویی کنار گذاشته شد؛ نه به دلیل محتوای ترانه، بلکه به‌خاطر حساسیت عمومی نسبت به عنوان آن. این اتفاق نشان داد موسیقی گروه، حتی وقتی عمداً به دنبال جنجال نبود، در متن فرهنگی زمانه‌اش خوانده می‌شد.

Steal This Album! و گسترش دامنهٔ تجربه‌ها

در سال ۲۰۰۲، سیستم آو ا داون استیل دیس آلبوم! (Steal This Album!) را منتشر کرد؛ مجموعه‌ای از قطعاتی که نسخه‌های اولیهٔ آن‌ها پیش از انتشار رسمی به بیرون درز کرده بود. گروه به‌جای نادیده‌گرفتن این قطعات، آن‌ها را بازضبط و با نامی ارجاع‌دهنده به کتاب ابی هافمن (Abbie Hoffman)، Steal This Book، منتشر کرد.

این آلبوم معمولاً زیر سایهٔ Toxicity قرار می‌گیرد، اما در درک گسترهٔ گروه ضروری است. Innervision روی وجه درون‌گراتر و ملودیک‌تر ترانه‌نویسی تمرکز دارد، در حالی که Boom! از صریح‌ترین بیانیه‌های ضدجنگ گروه محسوب می‌شود. تنوع آلبوم گاهی آن را پراکنده جلوه می‌دهد، ولی همین پراکندگی نشان می‌دهد سیستم آو ا داون از قالب یک صدای تثبیت‌شده راضی نبود.

Mezmerize و Hypnotize؛ تقسیم صدا میان تانکیان و مالاکیان

دو آلبوم مزمِرایز (Mezmerize) و هیپنوتایز (Hypnotize) در سال ۲۰۰۵ و با فاصله‌ای کوتاه منتشر شدند. این دو اثر، که به‌عنوان پروژه‌ای دوقسمتی ساخته شدند، نسبت به آثار پیشین نقش آوازی مالاکیان را پررنگ‌تر کردند. صدای او که نازک‌تر، تیزتر و گاه عمداً کودکانه به نظر می‌رسد، در کنار اجرای پرقدرت و تئاتری تانکیان به یک تضاد تازه تبدیل شد.

B.Y.O.B. از Mezmerize، با رفت‌وآمد میان ریف‌های تهاجمی، ضرب‌های کوبنده و کُر بسیار گیرای «Why do they always send the poor?»، یکی از موفق‌ترین نمونه‌های ترکیب اعتراض و دسترسی‌پذیری در کارنامهٔ گروه است. این قطعه جایزهٔ گرمی (Grammy Award) بهترین اجرای هارد راک را برای گروه به همراه داشت.

در Hypnotize، قطعهٔ عنوانی به‌خاطر ملودی چرخان و فضای نسبتاً آرام‌ترش برجسته است، اما Holy Mountains بُعد دیگری از گروه را نمایان می‌کند: قطعه‌ای که مستقیماً به نسل‌کشی ارمنی‌ها می‌پردازد و از نظر ساختار و بار عاطفی، یکی از جدی‌ترین آثارشان است. این دوره از نظر ترانه‌نویسی پرجزئیات‌تر و از نظر تنظیم متراکم‌تر بود، هرچند برخی شنوندگان، انسجام فشردهٔ Toxicity را در آن بیشتر می‌پسندند.

چه چیزی صدای سیستم آو ا داون را متمایز می‌کند؟

ریشهٔ صدای گروه را باید در رابطهٔ میان گیتار مالاکیان، ریتم‌نوازی دالمایان، بیس اوداجیان و دوگانگی آوازی تانکیان و مالاکیان جست‌وجو کرد. مالاکیان اغلب به‌جای ساختن دیوار ضخیمی از گیتار، از ریف‌های کوتاه، بُرنده و تکرارشونده استفاده می‌کند. این انتخاب به قطعات امکان می‌دهد با تغییر ناگهانی ضرب، سکوت یا ملودی، شکل خود را سریع عوض کنند.

دالمایان درامز را صرفاً همراه ریف‌ها نمی‌نوازد؛ او در بسیاری از قطعات نقش هدایت‌کنندهٔ تغییرهای ساختاری را دارد. اوداجیان نیز با حفظ وزن و اتصال بخش‌های متضاد، برای موسیقی‌ای که دائماً در آستانهٔ از هم پاشیدن قرار دارد، ستون ریتمیک می‌سازد.

نقطهٔ تعیین‌کننده اما تقسیم آواز میان تانکیان و مالاکیان است. تانکیان می‌تواند در چند ثانیه از لحن خطابی و کوبنده به آواز ملودیک یا صدایی نزدیک به اجراهای نمایشی برسد. مالاکیان بیشتر نقش صدای مکمل را دارد، اما در دورهٔ Mezmerize/Hypnotize به یکی از عناصر اصلی ساختار آهنگ‌ها تبدیل شد. این تضاد، به موسیقی گروه کیفیتی گفت‌وگومحور می‌دهد؛ گویی هر قطعه میان چند شخصیت صوتی در رفت‌وآمد است.

وقفهٔ طولانی و بازگشت محدود به استودیو

پس از انتشار Hypnotize و تورهای مربوط به آن، گروه در سال ۲۰۰۶ وارد وقفه شد. اعضا در این فاصله روی پروژه‌های مستقل کار کردند؛ از جمله فعالیت‌های انفرادی تانکیان و گروه اسکارز آن برادوِی (Scars on Broadway) به رهبری مالاکیان.

سیستم آو ا داون از سال ۲۰۱۰ دوباره برای اجراهای زنده گرد هم آمد، اما تا مدت‌ها آلبوم استودیویی تازه‌ای منتشر نکرد. در سال ۲۰۲۰، گروه دو قطعهٔ Protect the Land و Genocidal Humanoidz را منتشر کرد. درآمد این آثار به کمک‌های بشردوستانه برای مردم ارمنی و آرتساخ اختصاص یافت. این دو ترانه نخستین ضبط‌های تازهٔ گروه پس از سال ۲۰۰۵ بودند، اما نباید آن‌ها را نشانهٔ آغاز قطعی یک آلبوم جدید دانست؛ تا زمان نگارش این مطلب، سیستم آو ا داون آلبوم استودیویی تازه‌ای پس از Hypnotize منتشر نکرده است.

چرا سیستم آو ا داون همچنان مهم است؟

میراث گروه بیش از هر چیز در اثبات این نکته است که موفقیت گسترده لزوماً به معنای ساده‌سازی موسیقی نیست. سیستم آو ا داون در اوج محبوبیتش قطعاتی را به جریان اصلی رساند که در آن‌ها میزان‌ها، تمپوها، لحن‌ها و حتی حال‌وهوای عاطفی پیوسته تغییر می‌کردند.

آن‌ها همچنین هویت ارمنی اعضای گروه را به بخشی واقعی از بیان هنری‌شان تبدیل کردند، نه یک نشانهٔ تزئینی. پرداختن به موضوعاتی چون جنگ، رسانه، زندان، مصرف‌گرایی و حافظهٔ تاریخی در آثارشان جدا از موسیقی نیست؛ این موضوعات در فرم ناآرام، قطع‌های ناگهانی و لحن پرتنش ترانه‌ها بازتاب پیدا می‌کنند.

از کجا شنیدن System of a Down را شروع کنیم؟

Toxicity

بهترین نقطهٔ شروع برای درک تعادل گروه میان ملودی، خشونت، ساختارشکنی و ترانه‌نویسی قابل‌دسترسی است. Chop Suey!، Aerials و قطعهٔ عنوانی، سه وجه مکمل از هویت گروه را نشان می‌دهند.

System of a Down

برای شنیدن نسخهٔ خام‌تر و کم‌صیقل‌تر گروه، نخستین آلبوم انتخاب مناسبی است. این اثر ریشه‌های هاردکورتر و فضای عصبی‌تر سیستم آو ا داون را بدون پیچیدگی‌های تولیدی آثار بعدی ارائه می‌کند.

Mezmerize

اگر بخش آوازی مالاکیان و تغییرات تندتر میان ملودی و هجوم ریتمیک برایتان جذاب است، این آلبوم بهترین انتخاب است. B.Y.O.B. و Question! نمونه‌های روشنی از گسترهٔ آن هستند.

قطعات کلیدی

• Chop Suey! — قطعه‌ای که توانایی گروه در تبدیل ساختاری پرپیچ‌وخم به ترانه‌ای ماندگار را نشان می‌دهد.
• Toxicity — نمونه‌ای فشرده از ریف‌نویسی، تغییرهای دینامیک و فضای خفقان‌آور گروه.
• Aerials — یکی از ملودیک‌ترین و تأمل‌برانگیزترین قطعات کارنامهٔ آن‌ها.
• B.Y.O.B. — برخورد مستقیم موسیقی سنگین و هجو سیاسی، بدون حذف انرژی اجرایی.
• Sugar — تصویری از خشم کنترل‌شده و ساختار غیرمتعارف آلبوم نخست.
• Question! — نمایندهٔ جنبهٔ نمایشی‌تر و آکوستیک‌تر ترانه‌نویسی گروه.
• Holy Mountains — قطعه‌ای بلندپروازانه با بار تاریخی و عاطفی سنگین.
• Hypnotize — مدخلی مناسب برای شنیدن وجه ملودیک‌تر دورهٔ پایانی آلبومی گروه.

سیستم آو ا داون در نهایت گروهی نیست که بتوان آن را فقط با برچسب متال آلترناتیو توضیح داد. بخش بزرگی از جذابیت‌شان از اصطکاک میان اجزای ظاهراً ناسازگار می‌آید: ملودی‌های گیرای پاپ‌گونه در کنار ریف‌های خشن، شوخ‌طبعی تلخ در کنار مضامین سنگین، و اجراهایی دقیق در دل آشوبی حساب‌شده. فاصلهٔ طولانی میان آثار استودیویی‌شان مانع از ماندگاری تأثیر آن‌ها نشده است، چون مجموعهٔ اصلی کارنامه‌شان هنوز هم صدایی مستقل دارد؛ صدایی که نه به نوستالژی دههٔ ۲۰۰۰ تقلیل پیدا می‌کند و نه به‌سادگی قابل تکرار است.

FAQ