سال ۱۹۸۶، جاده‌ای یخ‌زده در حومه‌ی سوئد، ساعتی نزدیک به سپیده‌دم. اتوبوسی واژگون می‌شود و یکی از درخشان‌ترین نوازندگان نسل خودش را از دنیا می‌گیرد؛ کسی که تازه ۲۴ سال داشت. Cliff Burton نامی است که هر طرفدار متال، حتی اگر یک ثانیه هم موزیک متالیکا گوش نداده باشد، جایی شنیده. اما داستان او فقط یک تراژدی نیست؛ داستان مردی است که تعریف نقش گیتار بیس در موسیقی متال را از ریشه عوض کرد. در سه سالی که او همراه Metallica بود، این باند از یک گروه ترش متال خشن و تندریتم، به یک ارکستر آهنگساز تمام‌عیار تبدیل شد. حالا بیایید ببینیم این تحول چطور اتفاق افتاد.

کلیف برتون که بود؟

کلیفورد لی برتون در ۱۰ فوریه‌ی ۱۹۶۲ در کاستروویل کالیفرنیا به دنیا آمد. خانواده‌اش علاقه‌ی زیادی به موسیقی کلاسیک داشتند و همین زمینه، بعدها رگه‌ی مشخصی در سبک نوازندگی‌اش شد. یک اتفاق تلخ در نوجوانی، مسیر زندگی‌اش را تغییر داد؛ برادرش را از دست داد و خودش بارها گفته بود که یادگیری گیتار بیس، راهی بود برای کنار آمدن با آن غم.

در دبیرستان با موسیقی جز و آهنگسازانی مثل باخ آشنا شد؛ همان چیزی که بعدها در ساختار آهنگ‌های متالیکا رد پایش کاملاً مشخص بود. پیش از پیوستن به Metallica، در گروه Exodus در سانفرانسیسکو می‌نواخت؛ باندی که خودش هم بعدها به یکی از نام‌های مهم ترش متال بدل شد.

چطور به متالیکا پیوست؟

James Hetfield و Lars Ulrich اولین‌بار که برتون را روی صحنه دیدند، شوکه شدند. او با پدال‌های افکت، تکنیک Tapping و Distortion روی بیس، کاری می‌کرد که هیچ‌کس تا آن روز در متال امتحان نکرده بود.

نکته‌ی جالب این‌جاست که برتون در ابتدا اصلاً علاقه‌ای به پیوستن نداشت. متالیکا آن زمان در لس‌آنجلس مستقر بود و او سانفرانسیسکو را ترجیح می‌داد. شرطش ساده بود: باند باید نقل مکان کند. آن‌ها هم پذیرفتند و همین تصمیم، مسیر گروه را برای همیشه عوض کرد.

تفاوت برتون با بیسیست‌های رایج آن دوران

ویژگی	بیسیست‌های معمول	کلیف برتون
نقش در میکس	پشتیبان ریتم	خط ملودیک مستقل
تکنیک اجرا	فینگرپیکینگ ساده	Tapping، Wah، Distortion
نقش در آهنگسازی	کم‌رنگ	تعیین‌کننده
پیشینه موسیقایی	راک و پانک	کلاسیک و باروک

ردپای برتون در آلبوم‌های متالیکا

ورود او همزمان بود با ساخت اولین آلبوم گروه، اما نبوغ واقعی‌اش را باید در آثار بعدی جست‌وجو کرد.

Kill ‘Em All (۱۹۸۳)

قطعه‌ی (Anesthesia (Pulling Teeth، سولوی تمام‌عیار بیس در این آلبوم، تنها به‌تنهایی مدرکی کافی است. ترکیبی از Distortion، پدال Wah-Wah و تکنیک‌های برگرفته از موسیقی کلاسیک؛ چیزی که نشان داد گیتار بیس در متال می‌تواند صدای اصلی باشد، نه فقط پرکننده‌ی پس‌زمینه.

Ride the Lightning (۱۹۸۴)

در این آلبوم، ساختار آهنگ‌ها پیچیده‌تر و لایه‌دارتر شد. قطعه‌ی «Fade to Black» بهترین نمونه است؛ ترکیبی از بخش‌های آرام و ملودیک که به اوج‌های سنگین می‌رسد. این نوع فرم‌دهی پویا، مستقیماً از تفکر کلاسیک برتون می‌آمد.

Master of Puppets (۱۹۸۶)

این آلبوم را می‌شود اوج همکاری او با متالیکا دانست. بسیاری از منتقدان آن را نقطه‌ی عطف ترش متال کلاسیک می‌نامند. تغییرات پیچیده در Time Signature، بخش‌های سازی طولانی و ساختارهای چندلایه، همگی نشانه‌ی حضور یک آهنگساز واقعی در کنار Hetfield و Ulrich بود.

چه چیزی نوازندگی برتون را خاص می‌کرد؟

• استفاده‌ی مداوم از پدال Wah-Wah روی گیتار بیس، که به امضای صوتی‌اش تبدیل شد.
• بهره‌گیری از هارمونی‌های مدال، برگرفته از موسیقی باروک.
• آهنگسازی مشترک با Hetfield و Ulrich؛ چیزی که بیسیست‌های آن دوران کمتر تجربه کرده بودند.
• این باور که بیس باید «شنیده شود»، نه فقط «حس شود».

شب تراژیک؛ ۲۷ سپتامبر ۱۹۸۶

تور اروپایی متالیکا برای حمایت از Master of Puppets در جریان بود. اعضای گروه در سوئد، در مسیر رسیدن به کپنهاگ، سوار اتوبوس تور بودند. طبق روایت‌های به‌جامانده، آن شب سر تخصیص تخت‌خواب‌های اتوبوس شوخی کرده بودند و برتون تخت مورد علاقه‌اش، یعنی تخت جیمز هتفیلد را برای آن شب انتخاب کرده بود.

نزدیک‌های سپیده‌دم، در حوالی شهر Ljungby سوئد، راننده کنترل اتوبوس را روی جاده‌ی یخ‌زده از دست داد. اتوبوس واژگون شد. برتون از پنجره به بیرون پرتاب شد و اتوبوس روی بدنش افتاد. او در ۲۴ سالگی درگذشت.

این حادثه فقط یک باند را در سوگ فرو نبرد؛ به یکی از نمادین‌ترین تراژدی‌های تاریخ راک و متال بدل شد.

بعد از او چه شد؟

متالیکا تصمیم گرفت راهش را ادامه دهد؛ تصمیمی که خود برتون هم آن را ترجیح می‌داد. Jason Newsted جایگزینش شد، هرچند هیچ‌گاه نتوانست دقیقاً همان نقش آهنگسازانه را بازی کند. سال‌ها بعد Robert Trujillo به‌عنوان بیسیست فعلی متالیکا، بارها اعتراف کرده که سبک برتون در نگاهش به نقش بیس در متال، تأثیر مستقیم داشته.

امروز بسیاری از منتقدان موسیقی، برتون را یکی از تأثیرگذارترین بیسیست‌های تاریخ راک و متال می‌دانند. نام او در فهرست‌های معتبری مثل Rolling Stone در میان بهترین بیسیست‌های تاریخ ثبت شده و مقبره‌اش در کالیفرنیا هنوز مقصد سفر طرفداران متال از سراسر دنیاست.

جمع‌بندی

کلیف برتون در مدت کوتاهی که در متالیکا حضور داشت، ثابت کرد گیتار بیس می‌تواند نقشی به‌مراتب فراتر از یک ساز پشتیبان داشته باشد. ترکیب دانش موسیقی کلاسیک با خشونت ترش متال، او را به یکی از بی‌بدیل‌ترین نوازندگان تاریخ متال تبدیل کرد. مرگ زودهنگامش در سال ۱۹۸۶ ضربه‌ای سنگین به متالیکا و کل جامعه‌ی متال‌هدها زد، اما میراث آهنگسازی او در آلبوم‌هایی مثل Ride the Lightning و Master of Puppets هنوز زنده است.

سؤالات متداول(FAQ)