یک شب اردیبهشت ماه بود که برای اولین بار آلبوم «Nightfall in Middle-Earth» گروه Blind Guardian را کامل شنیدم و فهمیدم متال فقط خشونت و تیرگی نیست؛ می‌تواند حماسه هم باشد، می‌تواند روایت یک داستان کهن باشد با همان شکوهی که یک فیلم سینمایی دارد. همین تجربه مرا به سمت کشف عمیق‌تر دو ژانری کشاند که شاید کمتر از دث متال یا بلک متال درباره‌شان نوشته شده: پاور متال (Power Metal) و سمفونیک متال (Symphonic Metal).

این دو سبک، برخلاف بخش عمده‌ای از خانواده متال، به‌جای تاریکی و پرخاش، حماسه و عظمت را انتخاب کرده‌اند. در ادامه سعی می‌کنم ریشه، ساختار موسیقایی و پیوند عمیق این دو ژانر با اسطوره‌شناسی را از نگاه یک شنونده بررسی کنم، نه صرفاً یک فهرست خشک از اطلاعات.

پاور متال از کجا آمد؟

اواسط دهه ۱۹۸۰ میلادی، وقتی هوی متال کلاسیک داشت جای خودش را به سبک‌های تندتر و تهاجمی‌تر می‌داد، در آلمان یک اتفاق موازی افتاد. گروه‌هایی مثل Helloween سرعت و تکنیک ترش متال (Thrash Metal) را برداشتند و به جای پرخاشگری، آن را با ملودی‌های خواندنی و آواز تمیز ترکیب کردند. نتیجه‌اش چیزی شد که امروز پاور متال می‌شناسیمش؛ سبکی که ریشه‌اش را باید در Iron Maiden و Judas Priest جست، نه در بلک متال یا دث متال.

چه چیزی پاور متال را می‌سازد؟

چند نشانه هست که با شنیدن چند ثانیه از یک آهنگ، پاور متال بودنش را لو می‌دهد:

• طبل دوپدال (double bass drum) با سرعتی که آدم را وادار به تکان دادن سر می‌کند.
• ملودی‌هایی که بعد از یک بار شنیدن در ذهن می‌مانند، نه ریف‌های پیچیده و ضدملودیک.
• صدای خواننده‌ای تمیز و قدرتمند، گاهی با تکنیک‌های نزدیک به اپرا.
• متن‌هایی درباره جنگ‌های افسانه‌ای، سفرهای قهرمانانه یا دنیای فانتزی.
• کیبورد و سینتیسایزر که فضا را سینمایی‌تر می‌کند.

اینجا یک نکته مهم است: پاور متال یک تنه نیست، دو مکتب اصلی دارد که خیلی وقت‌ها با هم اشتباه گرفته می‌شوند:

مکتب	ویژگی	نمونه گروه
مکتب اروپایی/آلمانی	ملودیک، سرعت بالا، فضای حماسی	Helloween، Blind Guardian، Gamma Ray
مکتب آمریکایی	تکنیکی، نزدیک به پراگرسیو متال	Iced Earth، Kamelot، Symphony X

اگر بخواهم یک نقطه شروع تاریخی معرفی کنم، آلبوم «Keeper of the Seven Keys» از Helloween در سال ۱۹۸۷ همان سنگ‌بنایی است که هنوز هم پاور متال اروپایی مدرن رویش ایستاده.

سمفونیک متال؛ وقتی ارکستر وارد استودیو می‌شود

نیمه دهه ۱۹۹۰ میلادی، گروه سوئدی Therion و کمی بعدتر Nightwish از فنلاند، ایده‌ای را جدی گرفتند که قبلاً کم‌تر کسی به آن فکر کرده بود: چرا گیتار الکتریک و ارکستر سمفونیک نتوانند در یک قطعه کنار هم بنشینند؟ همین سؤال، سمفونیک متال را متولد کرد.

چهار رکن اصلی سمفونیک متال

• ارکستراسیون واقعی یا سمپل‌شده: سازهای زهی، بادی و کوبه‌ای که گاهی با یک ارکستر واقعی ضبط می‌شوند.
• آواز کلاسیک یا اپرایی: بسیاری از خوانندگان این سبک، از جمله Tarja Turunen (خواننده سابق Nightwish)، پیش از ورود به متال، تحصیلات آکادمیک اپرا داشتند.
• کر و آواز گروهی: برای ایجاد حس عظمت که یک صدای تنها نمی‌تواند بسازد.
• تضاد «زیبایی و درنده» (Beauty and the Beast): صدای زنانه اپرایی کنار صدای خشن و گروتال مردانه، تکنیکی که حالا امضای این ژانر شده.

یک سوءتفاهم رایج این است که سمفونیک متال را با گوتیک متال یکی می‌گیرند. تفاوتش این‌جاست: گوتیک متال (مثل Type O Negative یا Paradise Lost) روی فضای تاریک و مالیخولیایی تمرکز دارد؛ سمفونیک متال روی عظمت و روایت حماسی. البته گروه‌هایی مثل Within Temptation دقیقاً روی مرز این دو حرکت می‌کنند.

چرا اسطوره‌شناسی این‌قدر در این دو ژانر جا خوش کرده؟

این سؤالی است که خیلی وقت پیش خودم را با آن مشغول کردم: چرا Amon Amarth درباره اودین می‌خواند، چرا Blind Guardian یک آلبوم کامل از دل «سیلماریلیون» تالکین بیرون می‌کشد، و چرا Therion سراغ اساطیر یونان می‌رود؟

پاسخ ساده است: ساختار موسیقی حماسی، با اوج‌ها و فرودهای دراماتیک، همان معماری روایت اسطوره‌ای را دارد. یک آهنگ پاور متال با یک ریف آرام شروع می‌شود، به یک سولوی اوج‌گیرنده می‌رسد، بعد به کورس پرشور برمی‌گردد؛ دقیقاً همان الگویی که یک قهرمان در حماسه‌های کهن طی می‌کند: کشمکش، اوج، پیروزی. Sabaton حتی این ایده را یک قدم جلوتر برده و تاریخ واقعی جنگ‌ها را با همان لحن حماسی روایت می‌کند.

چند آلبوم برای شروع، اگر تازه می‌خواهی وارد این دنیا شوی

پاور متال

• Blind Guardian – Nightfall in Middle-Earth (۱۹۹۸)
• Helloween – Keeper of the Seven Keys Part I & II
• Sabaton – The Art of War (۲۰۰۸)

سمفونیک متال

• Nightwish – Once (۲۰۰۴)
• Epica – The Divine Conspiracy (۲۰۰۷)
• Within Temptation – The Silent Force (۲۰۰۴)

این دو ژانر چرا برای شنونده‌های تازه‌کار خوب‌اند؟

اگر یک نفر بخواهد وارد دنیای متال شود اما هنوز صدای گروتال یا فریادهای بلک متال برایش سنگین باشد، پاور متال و سمفونیک متال بهترین نقطه شروع‌اند. آواز تمیز، ملودی خواندنی، و فضای سینمایی‌شان کاری می‌کند که این ژانرها بیشتر شبیه یک پل بین راک/پاپ و متال سنگین‌تر عمل کنند، همان کاری که Metallica و Iron Maiden برای نسل قبل انجام دادند.

در نهایت

پاور متال و سمفونیک متال دو مسیر متفاوت به یک مقصدند: روایت حماسه در قالب موسیقی متال. یکی با سرعت و ملودی، دیگری با ارکستر و آواز اپرایی. اما هر دو یک چیز مشترک دارند؛ باور به این‌که متال می‌تواند غیر از تیرگی، شکوه هم داشته باشد. اگر هنوز این دو ژانر را نشنیده‌ای، شاید وقتش رسیده که یک شب آلبومی از این فهرست را کامل، بدون وقفه، گوش کنی.

سؤالات متداول(FAQ)